Otwierasz bagażnik albo maskę i nie wiesz, gdzie właściwie znajduje się gaz w samochodzie? W aucie z instalacją LPG paliwo jest przechowywane głównie w zbiorniku, ale cały układ obejmuje także przewody, wielozawór, reduktor, filtry i wtryskiwacze. Poniżej pokazuję, gdzie szukać każdego elementu, jak rozpoznać rodzaj zbiornika oraz kiedy zapach gazu oznacza konieczność natychmiastowej wizyty w serwisie.
Najważniejsze informacje o położeniu instalacji LPG w samochodzie
- Zbiornik LPG znajduje się zwykle we wnęce koła zapasowego albo w bagażniku.
- Wlew gazu może być umieszczony pod klapką paliwa, w zderzaku lub pod samochodem.
- Reduktor i wtryskiwacze znajdują się pod maską, blisko silnika i kolektora dolotowego.
- Gaz w zbiorniku ma postać ciekłą i pozostaje pod ciśnieniem.
- Zbiornik tankuje się maksymalnie do około 80% pojemności nominalnej.
Gdzie przebiega instalacja od zbiornika do silnika
Kiedy ktoś pyta, gdzie jest gaz w aucie, najczęściej chodzi mu o fizyczne miejsce przechowywania paliwa. Odpowiedź jest prosta: gaz znajduje się przede wszystkim w zbiorniku LPG, zazwyczaj w tylnej części samochodu. Pozostałe elementy układu transportują paliwo i przygotowują je do spalenia w silniku.
| Element | Typowe miejsce montażu | Rola w układzie |
|---|---|---|
| Zbiornik LPG | Wnęka koła zapasowego, bagażnik lub podwozie | Magazynuje gaz w stanie ciekłym |
| Wielozawór | Na zbiorniku | Kontroluje tankowanie, pobór gazu i poziom paliwa |
| Przewód wysokiego ciśnienia | Pod podłogą samochodu | Doprowadza ciekłe LPG do przodu auta |
| Reduktor-parownik | Komora silnika | Obniża ciśnienie i zwykle odparowuje gaz |
| Wtryskiwacze LPG | Przy kolektorze dolotowym | Podają gaz do poszczególnych cylindrów |
| Sterownik i przełącznik | Komora silnika oraz kabina | Koordynują pracę instalacji i wybór paliwa |
Nie oznacza to, że gaz w całym układzie ma cały czas tę samą postać. W zbiorniku i przewodzie przed reduktorem znajduje się zazwyczaj ciekłe LPG pod wysokim ciśnieniem. Po przejściu przez reduktor paliwo zmienia się w fazę gazową i trafia do wtryskiwaczy.
Zbiornik LPG najczęściej znajdziesz w bagażniku
Zbiornik toroidalny we wnęce koła
Najpopularniejszym rozwiązaniem w samochodach osobowych jest zbiornik toroidalny, czyli przypominający kształtem koło. Montuje się go w miejscu koła zapasowego, pod podłogą bagażnika. Z zewnątrz zwykle widać tylko podniesioną podłogę, osłonę wielozaworu i czasem niewielką różnicę w wysokości powierzchni bagażnika.
To rozwiązanie dobrze chroni przestrzeń bagażową, ale ma konkretny kompromis. Po montażu może zabraknąć miejsca na pełnowymiarowe koło zapasowe, dlatego kierowca często korzysta z zestawu naprawczego albo dojazdówki. Pojemność użytkowa zbiornika jest mniejsza od wartości podanej na tabliczce, ponieważ zbiornik napełnia się zwykle do około 80% objętości.
Zbiornik cylindryczny w bagażniku
Zbiornik cylindryczny ma formę długiej butli i najczęściej montuje się go za tylną kanapą. Spotyka się go w samochodach, w których nie ma odpowiedniej wnęki albo właściciel chce uzyskać większy zasięg na LPG. Trzeba jednak liczyć się z tym, że zajmuje część bagażnika i może ograniczyć możliwość składania siedzeń.
W samochodach dostawczych lub niektórych modelach terenowych zbiornik może być zamocowany pod podwoziem. Takie położenie zwiększa użyteczność bagażnika, ale wymaga dobrej ochrony przed uderzeniami, korozją, wodą i solą drogową. W praktyce właśnie stan mocowań i osłon ma tu większe znaczenie niż sam wygląd zbiornika.
Wielozawór i poziom gazu
Na zbiorniku znajduje się wielozawór. To zespół zabezpieczeń odpowiedzialny między innymi za odcięcie dopływu paliwa, ograniczenie tankowania oraz wskazywanie poziomu LPG. W pobliżu znajduje się także przyłącze przewodu prowadzącego gaz do komory silnika.
Jeżeli zbiornik ma nominalnie 42 litry, przy dystrybutorze zwykle zatankujesz około 33-34 litrów. Nie jest to awaria ani oznaka błędnego wskazania. Pozostawiona wolna przestrzeń pozwala paliwu rozszerzać się wraz ze wzrostem temperatury.
Pod maską gaz przechodzi przez reduktor i wtryskiwacze
Przewód biegnący od tylnej części samochodu dochodzi do komory silnika. W tym miejscu znajduje się elektrozawór oraz reduktor-parownik. Reduktor obniża ciśnienie LPG, a w typowych instalacjach sekwencyjnych wykorzystuje ciepło płynu chłodniczego, aby odparować ciekły gaz przed podaniem go do silnika.
Reduktor nie powinien być montowany przypadkowo. Musi mieć zapewniony dostęp do płynu chłodniczego, odpowiednią temperaturę pracy i stabilne mocowanie. Zbyt niska temperatura reduktora może powodować zamarzanie, spadki ciśnienia i przełączanie auta na benzynę.
Filtry i listwa wtryskowa
Za reduktorem znajdują się filtry LPG, które zatrzymują zanieczyszczenia mogące uszkodzić precyzyjne elementy układu. Dalej pracuje listwa wtryskiwaczy. Jest ona zamontowana możliwie blisko kolektora dolotowego, ponieważ krótkie przewody między wtryskiwaczami a kanałami dolotowymi ułatwiają dokładne dawkowanie paliwa.
Wtryskiwacze gazowe są małymi elektrozaworami sterowanymi przez komputer instalacji. Ich zużycie może objawiać się nierówną pracą silnika, szarpaniem, większym spalaniem lub błędami zapłonu. Z mojego doświadczenia wynika, że kierowcy często podejrzewają wtedy świece, choć problem leży w zabrudzonej listwie albo rozjechanych czasach wtrysku.
Wyjątek stanowią instalacje do silników z bezpośrednim wtryskiem
W nowszych samochodach z bezpośrednim wtryskiem benzyny układ LPG może wyglądać inaczej. Niektóre instalacje nadal korzystają z reduktora i osobnych wtryskiwaczy gazu, ale część systemów podaje paliwo w fazie ciekłej albo pozostawia niewielki udział benzyny.
Dlatego przy oględzinach używanego auta nie warto oceniać instalacji wyłącznie po nazwie producenta. Liczy się konkretny typ silnika, sposób wtrysku i dokumentacja montażu. Dwa samochody z podobnie wyglądającymi przełącznikami w kabinie mogą mieć zupełnie różne rozwiązania techniczne.
Wlew LPG może być przy klapce paliwa albo w zderzaku
Końcówka do tankowania gazu nie zawsze znajduje się w tym samym miejscu. Najwygodniej, gdy jest umieszczona pod klapką obok wlewu benzyny. W starszych lub przerabianych samochodach spotyka się jednak osobne gniazdo w tylnym zderzaku, błotniku albo pod jego krawędzią.
Małe gniazdo z gwintem lub zaślepką nie jest drugim wlewem benzyny, lecz przyłączem do tankowania LPG. Do niego przykręca się odpowiedni adapter, jeśli wymaga tego pistolet na danej stacji. Nie należy używać przypadkowych przejściówek ani tankować, gdy gniazdo jest uszkodzone lub mocno skorodowane.
W kabinie znajduje się zwykle przełącznik benzyna-gaz z diodami poziomu paliwa. Pokazuje on przybliżoną ilość LPG, a nie dokładny pomiar. Wskazanie może zmieniać się skokowo, zwłaszcza gdy samochód stoi na pochyłości albo pływak w zbiorniku jest zużyty.
Co można sprawdzić samodzielnie, a czego lepiej nie dotykać
Bez narzędzi można bezpiecznie ustalić typ zbiornika, znaleźć wlew, obejrzeć widoczne przewody i sprawdzić, czy pod samochodem nie ma śladów korozji. Przydatne jest także zajrzenie do dokumentacji, gdzie powinny znajdować się informacje o zbiorniku, instalacji i terminach obsługi.
Nie należy samodzielnie odkręcać wielozaworu, rozłączać przewodu wysokiego ciśnienia ani regulować reduktora. Brak zapachu nie zawsze oznacza pełną szczelność, a kontrola instalacji wymaga odpowiedniego detektora lub próby szczelności wykonanej przez fachowca.
Zapach gazu podczas jazdy lub postoju
Jeżeli w kabinie albo przy samochodzie wyczuwasz charakterystyczny zapach, przełącz auto na benzynę, zatrzymaj się w bezpiecznym i przewiewnym miejscu oraz wyłącz silnik. Nie używaj zapalniczki, nie uruchamiaj dodatkowych urządzeń elektrycznych i nie próbuj szukać wycieku płomieniem.
Gaz LPG jest cięższy od powietrza, więc przy nieszczelności może gromadzić się nisko, na przykład pod samochodem lub w zagłębieniach. Po usunięciu zagrożenia samochód powinien trafić do warsztatu zajmującego się instalacjami gazowymi. W praktyce najczęściej sprawdza się okolice wielozaworu, przewodu, reduktora, filtrów i listwy wtryskowej.
Przeczytaj również: Ile trwa wypalanie DPF na postoju? Sprawdź, kiedy to bezpieczne
Po kolizji nie oceniaj instalacji tylko wzrokiem
Po mocnym uderzeniu, nawet jeśli zbiornik wygląda dobrze, układ powinien zostać skontrolowany. Uszkodzeniu mogły ulec mocowania, przewód pod podłogą albo elementy znajdujące się w komorze silnika. W razie pożaru lub poważnego wypadku trzeba poinformować służby, że samochód ma instalację LPG.
Położenie elementów LPG mówi wiele o stanie samochodu
Najprościej zapamiętać cały układ jako drogę paliwa. Gaz jest magazynowany z tyłu auta, przez przewód biegnie do przodu, w reduktorze zmienia parametry, a przy kolektorze dolotowym jest odmierzany przez wtryskiwacze. W kabinie kierowca widzi tylko przełącznik i orientacyjny poziom paliwa.
Przy zakupie używanego samochodu sprawdziłbym nie tylko markę instalacji, ale też jakość montażu. Równo poprowadzone przewody, solidne uchwyty, brak korozji i kompletna dokumentacja są dla mnie ważniejszym sygnałem niż efektowna obudowa czy deklarowany duży zbiornik.
Jeżeli nie możesz znaleźć zbiornika, wlewu albo reduktora, nie oznacza to od razu, że samochód nie ma LPG. Elementy mogą być ukryte pod podłogą bagażnika, osłonami podwozia lub fabrycznymi panelami. Najpewniejszą odpowiedź daje oględziny instalacji przez diagnostę oraz porównanie jej elementów z dokumentacją pojazdu.
